IV. Wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych
Realizując poszczególne zadania gminnego programu, gmina może powierzyć ich wykonanie organizacjom pozarządowym, pod warunkiem, że w statucie tej organizacji znajdują się zapisy określające jej zaangażowanie w sprawy związane z rozwiązywaniem problemów alkoholowych. Przy procedurze zlecenia zadań organizacjom pozarządowym zastosowanie ma ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873).
Wśród wielu organizacji pozarządowych ważnym partnerem dla gminy są stowarzyszenia i kluby abstynenckie.
- Stowarzyszenia abstynenckie stanowią miejsce zdrowego i trzeąwego stylu życia dla uzależnionego i jego rodziny i działają na rzecz rozwiązywania problemów alkoholowych w społeczności lokalnej.
- Gmina może dofinansować koszty lokalowe czy personalne, w sytuacji kiedy jest to uzasadnione ilością zadań realizowanych przez to stowarzyszenie, a składki członkowskie nie wystarczają na ich pokrycie.
- Praca kierownika czy gospodarza klubu oznacza przede wszystkim koordynowanie bieżącej działalności klubu oraz nadzór nad prawidłową realizacją wewnętrznego harmonogramu i jest związana z materialną odpowiedzialnością za lokal i korzystanie z niego. W tym kontekście gmina może w ramach gminnego programu sfinansować wynagrodzenie kierownika/gospodarza klubu. Warto podkreślić, że kierownik klubu występujący często jako osoba pierwszego kontaktu, powinien posiadać gruntowną wiedzę nie tylko na temat uzależnienia, ale również zjawisk towarzyszących, takich jak przemoc w rodzinie, współuzależnienie, zaniedbywanie dzieci itp. W ramach gminnego programu możliwe jest dofinansowanie szkoleń dla gospodarza klubu oraz innych osób działających w klubie pod warunkiem, że jest to uzasadnione merytorycznie i ma związek z wykonywaniem konkretnych zadań na rzecz członków klubu albo społeczności lokalnej. Stowarzyszenia abstynenckie mogą odgrywać znaczącą rolę, organizując różnego rodzaju oddziaływania rehabilitacyjne po zakończonym leczeniu, kierowane do osób uzależnionych i członków ich rodzin. Mogą to być np. warsztaty komunikacji małżeńskiej, trening asertywności, radzenia sobie ze stresem, złością, grupa wsparcia dla osób współuzależnionych itp. Rekomendowane jest również, aby kluby angażowały się w przeciwdziałanie przemocy w rodzinie, uruchamiając np. grupy wsparcia dla ofiar czy oddziałując na organy policji i pomoc społeczną w zakresie efektywnej realizacji procedury „Niebieskich Kart”. Wskazane jest również tworzenie oferty dla dzieci (młodzieży) członków klubu z uwzględnieniem specyfiki ich doświadczeń wynikających z wychowywania się w rodzinie alkoholowej. Warunkiem uruchomienia programów pomocy psychologicznej jest przyjęcie do współpracy osób odpowiednio do tego przygotowanych, a gmina rozważając zasadność i możliwość sfinansowania danego programu, ocenia kwalifikacje osób prowadzących. Oddziaływania psychologiczne realizowane w klubach, nie stanowią terapii i nie jest uzasadnione takie ich nazywanie, ponieważ termin ten określa profesjonalne oddziaływania terapeutyczne związane z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w specjalistycznych placówkach.
- Aby zakwalifikować wyjazd organizowany przez stowarzyszenie jako obóz terapeutyczny, konieczne jest przedstawienie programu zajęć socjoterapeutycznych, obejmującego minimum 6 godzin dziennie zorganizowanych zajęć oraz gwarantującego obecność profesjonalnych terapeutów posiadających odpowiednie kwalifikacje zawodowe.
- Stowarzyszenia powinny odgrywać znaczącą rolę w lokalnym systemie rozwiązywania problemów alkoholowych, współpracując m.in. z lecznictwem odwykowym, pomocą społeczną, gminną komisją rozwiązywania problemów alkoholowych, przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości oraz innymi organizacjami pozarządowymi zaangażowanymi w realizację gminnego programu. Warto podkreślić, że kluby i stowarzyszenia abstynenckie realizując szeroko rozumianą pracę socjoterapeutyczną wśród osób uzależnionych i ich rodzin, przeciwdziałają tym samym ich wykluczeniu społecznemu i zapewniają integrację społeczną.
- Gmina może dofinansować organizowane przez stowarzyszenia lub kluby abstynenckie imprezy o charakterze kulturalnoturystycznym, które mają na celu propagowanie idei trzeąwości oraz zdrowego stylu życia w społeczności lokalnej. Dopuszcza się również możliwość dofinansowania przez gminę imprez artystycznych organizowanych przez stowarzyszenia i kluby abstynenckie, które prezentują dokonania członków tych podmiotów w zakresie rozwoju osobistego (przegląd twórczości abstynenckiej, festiwale, zloty). Tego rodzaju imprezy powinny być jednym z elementów działań zapisanych w gminnym programie profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych.
Zgodnie z ideami funkcjonowania wspólnot AA, AlAnon i Alateen udzielanie jakichkolwiek dotacji z zewnątrz na rzecz działań lub programów każdego z tych ruchów nie jest wskazane, ponieważ narusza ich zasady ideowe. Możliwe jest natomiast nieodpłatne udostępnianie lokalu należącego do gminy na mitingi grup.
Ze środków pochodzących z opłat za korzystanie z zezwoleń nie jest możliwe finansowanie bieżącego funkcjonowania izb wytrzeąwień, ponieważ jest to zadanie gmin związane z zabezpieczeniem porządku publicznego, wynikające z ustawy o samorządzie gminnym. Możliwe jest natomiast finansowanie realizowanych tam dodatkowych programów skierowanych do osób zatrzymanych w izbie, które wykraczają poza statutowe zadania izby. Podobnie współpraca z policją nie może oznaczać finansowania jej bieżącej działalności, np. poprzez zakup samochodów, które będą wykorzystywane m.in. do przewozu osób nietrzeąwych zatrzymanych w miejscach publicznych.
Warto podkreślić, że „wspomaganie działalności służb i instytucji” nie jest tożsame z udzielaniem wsparcia finansowego i może oznaczać nawiązanie współpracy służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych bez przekazywania środków finansowych. Wśród takich zadań można wskazać np. przekazanie materiałów edukacyjnych, zorganizowanie szkolenia czy nieodpłatne udostępnienie lokalu dla instytucji czy stowarzyszenia realizującego zdania z zakresu rozwiązywania problemów alkoholowych.