Szukaj:

Wprowadzenie

Kluczową rolę w polskim systemie rozwiązywania problemów alkoholowych odgrywają samorządy gmin, które na mocy ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm. zwanej dalej ustawą) są odpowiedzialne za rozwiązywanie problemów alkoholowych w społecznościach lokalnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych oraz integracja społeczna osób uzależnionych od alkoholu należy do zadań własnych gmin.

Zadania te w szczególności obejmują:

1. zwiększanie dostępności pomocy terapeutycznej i rehabilitacyjnej dla osób uzależnionych od alkoholu,
2. udzielanie rodzinom, w których występują problemy alkoholowe, pomocy psychospołecznej i prawnej, a w szczególności ochrony przed przemocą w rodzinie,
3. prowadzenie profilaktycznej działalności informacyjnej i edukacyjnej w zakresie rozwiązywania problemów alkoholowych i przeciwdziałania narkomanii, w szczególności dla dzieci i młodzieży, w tym prowadzenie pozalekcyjnych zajęć sportowych, a także działań na rzecz dożywiania dzieci uczestniczących w pozalekcyjnych programach opiekuńczo-wychowawczych i socjoterapeutycznych,
4. wspomaganie działalności instytucji, stowarzyszeń i osób fizycznych, służącej rozwiązywaniu problemów alkoholowych,
5. podejmowanie interwencji w związku z naruszeniem przepisów określonych w art. 13 i 15 ustawy oraz występowanie przed sądem w charakterze oskarżyciela publicznego,
6. wspieranie zatrudnienia socjalnego poprzez organizowanie i finansowanie Centrów Integracji Społecznej.

Realizacja wymienionych zadań jest prowadzona w postaci gminnego programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, stanowiącego część strategii rozwiązywania problemów społecznych, który corocznie uchwala rada gminy (art. 4 ust. 2 ustawy). Szczególną rolę w opracowaniu gminnego programu pełnią gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych, których ustawowym zadaniem jest inicjowanie zadań z zakresu rozwiązywania problemów alkoholowych realizowanych w ramach programu. Program jest realizowany przez ośrodek pomocy społecznej lub inną jednostkę wskazaną w programie. Wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast mają obowiązek powołać gminną komisję rozwiązywania problemów alkoholowych, zaś w celu realizacji programu mogą również powołać pełnomocnika, który sprawuje bezpośred-nią odpowiedzialność za realizację programu oraz koordynuje wykonanie poszczególnych zadań (art. 4 ust. 2 ustawy). Opierając się na doświadczeniach związanych z wdrażaniem gminnych programów profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, w ciągu ostatnich 5-6 lat PARPA zdecydowanie wspiera i rekomenduje ideę powoływania pełnomocników ds. rozwiązywania problemów alkoholowych. W gminach, w których pracują takie osoby, realizacja zadań ustawowych przebiega dużo sprawniej i efektywniej niż w miejscowościach, gdzie zadania koordynacji powierzono jako dodatkową funkcję urzędnikowi niższego szczebla.

Skuteczna realizacja zadań gminnego programu bardzo często wymaga osobistych kontaktów i współpracy osoby odpowiedzialnej za to przedsięwzięcie z dyrektorami jednostek (szkół, placówek służby zdrowia, OPS, szefami policji, sędziami, przedstawicielami Kościoła, a także dziennikarzami).

W związku z powyższym, biorąc pod uwagę szerokie spektrum spraw i problemów, jakimi powinna zaopiekować się osoba koordynująca działania w sferze profilaktyki problemów alkoholowych, warto rozważyć powierzenie tego zadania specjaliście (menagerowi) posiadającemu profesjonalne przygotowanie i wysokie kompetencje w tym zakresie. Warto również nadać takiej osobie odpowiednie pełnomocnictwa, które umożliwiłyby jej nawiązywanie w imieniu – wójt, burmistrz lub prezydent miasta – partnerskiej współpracy z wyżej wymienionymi decydentami różnych szczebli.

Ustawodawca wskazał gminom źródło pozyskiwania środków finansowych na realizację wskazanych zadań własnych. „W celu pozyskania dodatkowych środków na prowadzenie działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych” (art. 11 ustawy). Opłaty ta stanowi dochód gminy, który w całości jest przekazywany na realizację wymienionych zadań ustawy i zgodnie z art. 18 ustawy nie może być przeznaczany na inne cele. Oznacza to, że środki pochodzące z tych opłat, są ściśle powiązane z realizacją gminnego programu, a ich wykorzystanie na inne zadania nie mające z nim merytorycznego związku – jest naruszeniem dyscypliny budżetowej.

Katalog zadań przedstawiony w tej publikacji stanowi rodzaj przewodnika, który wskazuje sposób realizacji poszczególnych zadań wymienionych w ustawie o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

.: Warszawski Informator o Pomocy © 2005–2012 Fundacja Praesterno